Gerben Zomer (55, Vleuten) is een ervaren registercontroller met een brede achtergrond in financiën en bedrijfsvoering binnen de overheid. Sinds 2007 werkt hij als zelfstandig professional, gericht op de uitvoeringspraktijk. Hij combineert financiële expertise met ervaring in data, procesketens en ICT en staat bekend als analytisch en communicatief sterk.
Hij werkte onder andere bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen. Als projectleider is hij van april ’25 t/m maart ’26 actief geweest bij de Metropoolregio Eindhoven (MRE), waar hij werkte aan het subsidiespoor binnen het programma Beethoven voor woningbouwversnelling. Gerben realiseert graag structurele oplossingen en vertaalt complexe vraagstukken naar praktische resultaten.
Kun je kort schetsen wat jouw rol was binnen het Beethoven-programma in de regio Eindhoven?
“Het Beethoven-programma is ontstaan vanuit een convenant tussen het Rijk, ASML, de Metropoolregio Eindhoven (MRE) en 21 gemeenten. Een belangrijk onderdeel van de afspraak is dat er veel extra woningen gebouwd moeten worden, mede door de groei van ASML en de positie van de regio in de technologische voorhoede in Europa.
Toen ik instapte, liep het programma een jaar en was men op zoek naar iemand die kon helpen de uitvoering van de subsidieregelingen verder vorm te geven. Er zijn twee regelingen: één door het Rijk gefinancierde grondexploitatieregeling (WMRE), waarbij VRO verantwoordelijk is voor het beleid en RVO voor de uitvoering. En één exploitatieregeling (VEX), die vooral wordt gefinancierd door ASML.
Ik heb meegewerkt aan het opzetten van één loket voor beide regelingen, inclusief communicatie en webinars. Daarnaast heb ik geholpen om het beleidskader werkbaar te maken voor de VEX met de achterliggende systemen, aanvraag- en beoordelingsformulieren e.d. zodat subsidieaanvragen daadwerkelijk beoordeeld konden worden.”
Wat maakte deze opdracht anders dan een standaard subsidie- of bouwopgave?
“Het verschil zit vooral in de breedte en complexiteit. Het ging niet alleen om uitvoeren, maar juist ook om het opzetten van de hele structuur: van beleid naar uitvoering. Denk aan ICT, communicatie, processen én stakeholdermanagement.
Daarnaast draaide het om enorme aantallen woningen en grote bedragen. Het doel van het Beethoven-project is om snel voldoende passende woningen te realiseren die aansluiten op de economische groei van de regio, met een focus op betaalbare middenhuur- en koopwoningen voor (internationale) kenniswerkers en andere werknemers, waarbij versnelling, doorstroming en toegankelijkheid centraal stonden. Het subsidie-instrument wordt gebruikt om dit doel te ondersteunen.
Wat stond er op het spel als deze complexe opgave, van beleid tot uitvoering, niet goed werd ingericht?
“Dan zou de woningbouwopgave in de regio stilvallen. De druk is enorm vanwege de groei van ASML en andere partijen en de krapte op de woningmarkt. Zonder goed werkende regeling zouden projecten mogelijk niet of niet snel genoeg van de grond komen.”
Met welke verschillende belangen kreeg je te maken?
“In deze regeling had je vooral te maken met gemeenten en woningcorporaties als belangrijkste partijen, waarbij de gemeente formeel aanvrager was en de corporatie de begunstigde. ASML had als belang dat de gewenste regeling goed van de grond kwam, terwijl de Provincie Noord-Brabant een belangrijke rol speelde in het ondersteunen van een goed werkende uitvoeringsorganisatie.”
Waar zat de grootste spanning in dit krachtenveld?
“Vooral in de tijdsdruk. Het beleidskader voor de VEX moest zo snel mogelijk vastgesteld worden in goede afstemming en samenwerking. Anders zou het hele programma vertragen.
Toen daarna het aanvraagportaal, het systeem en de inrichting eenmaal stonden, ontstond er rust en kon de focus verschuiven naar het beoordelen en afhandelen van aanvragen, mede dankzij de ondersteuning van de Provincie.
Tegelijkertijd begon een tweede tranche, dit keer gericht op projectontwikkelaars, waarbij het proces deels werd herhaald, maar verder werd uitgebreid. Waar de eerste tranche vooral gericht was op gemeenten en woningcorporaties met relatief eenvoudige en goed onderbouwde aanvragen (voornamelijk sociale huur), werd de regeling in de tweede tranche complexer doordat projectontwikkelaars ook middenhuur en betaalbare koop toevoegden. Dit vroeg om aanvullende toetsing via businesscases en bracht extra uitvoeringslast en specialistische beoordeling met zich mee.”
Hoe krijg je 21 gemeenten op één lijn?
“Dat vraagt veel afstemming en communicatie. Er is veel werk gedaan vanuit ASML en collega’s van MRE die actief langs gemeenten gingen. Mijn rol lag meer aan de achterkant: zorgen dat het loket, de processen en de systemen goed werkten. Daarnaast was de samenwerking met een communicatie collega cruciaal om de informatievoorziening naar gemeenten te waarborgen.
Daarnaast hielp ik met overzicht houden: wat moet er wanneer opgeleverd worden? Denk aan aanvraagformulieren, telefonie, communicatie en systemen. Tegelijkertijd werkte ik mee aan het beleidskader, samen met de provincie.
Onder tijdsdruk moet je continu schakelen. De voorzitter van de werkgroep, Laura Volleberg van de MRE, speelde daarin een belangrijke rol. Zij kon knopen doorhakken wanneer dat nodig was.”
Hoe bepaal je in zo’n dynamisch en tijdsgevoelig traject wanneer je vooral moet verbinden tussen partijen en wanneer je juist richting en sturing moet geven?
“Die balans is cruciaal. Snelheid en kwaliteit moet je continu tegen elkaar afwegen. Soms moet je scherp zijn: wat leveren we wel en niet op?
We hebben de eerste tranche in overleg met ASML, naast de primaire focus op de uitvoering, ook echt als leertraject gezien. Daarmee creëer je ruimte om te leren en bij te sturen. Door transparant te zijn en goed samen te werken, groeit het vertrouwen tussen partijen. Hierdoor kwam de uitvoering goed op gang.”
OrangeX is een ervaren partner in de subsidieketen, gespecialiseerd in het inzetten van professionals voor subsidieverstrekkende organisaties. Zo ondersteunt OrangeX opdrachtgevers bij het opzetten, uitvoeren en verbeteren van subsidietrajecten, van beleid tot en met uitvoering. Waarom paste deze opdracht goed bij Orange X?
“OrangeX heeft een groot aantal medewerkers in dienst die vaak op de uitvoering en beoordeling van regelingen zitten. Daarnaast beschikken ze over een kwalitatief sterk netwerk van interim professionals voor strategische en tactische ondersteuning bij complexe subsidieregelingen. Deze opdracht ging juist ook over het opzetten van de voorkant: beleidskader, IT en processen.
OrangeX begrijpt heel goed dat de weg van politieke en bestuurlijke ambitie naar daadwerkelijke uitvoering met de juiste instrumenten, subsidies in dit geval, er een is die je zorgvuldig en met de juiste mensen op de juiste plek moet doen. Dat maakt het interessant, omdat het laat zien dat we breder inzetbaar zijn dan alleen uitvoering.”
Jij zat op het snijvlak van strategie en uitvoering. Hoe zag dat eruit?
“Je werkt tegelijkertijd aan het beleidskader én aan het loket en de uitvoering. Dus je vertaalt beleid direct naar hoe het in de praktijk werkt.
Daarbij zijn drie dingen essentieel: bestuurlijke complexiteit, samenwerking en inhoud. Zonder goede samenwerking is zo’n programma kansloos.”
Wat zegt deze opgave over de bredere bouwuitdaging in Nederland?
“Het is veel complexer dan het van een afstand lijkt. Voordat je kunt bouwen, moet er ontzettend veel geregeld worden zoals grondexploitaties, bezwaren van omwonenden, bestemmingsplannen, infrastructuur en financiering.
De ruimte is beperkt en elk project kent obstakels. Daardoor blijven doelstellingen vaak achter op de planning.”
Wat verraste je het meest in dit traject?
“In de uitvoering eigenlijk weinig. Door ervaring weet je wat er in de basis nodig is. De complexiteit zat vooral in de samenwerking tussen stakeholders.
Wat echt het verschil maakt, is een sterke opdrachtgever die weet waar de belangen liggen en deze goed kan adresseren.”
Wat heeft deze opdracht jou persoonlijk geleerd?
“Vergeleken met Groningen, waar ik eerder werkte, was dit veel bestuurlijker en complexer qua stakeholders. In Groningen werk je meer direct richting bewoners; hier draait het zeker in de voorbereiding van de uitvoering meer om bestuurlijke afstemming.
De belangrijkste les is hoe essentieel de relatie met je opdrachtgever is. Als die goed is en overzicht heeft van alle belangen, kun je veel effectiever opereren.”
Uiteindelijk laat deze opdracht zien dat je alleen met een sterke samenwerking, duidelijke keuzes maar ook continu schakelen complexe opgaven in beweging krijgt. Juist op het snijvlak van beleid en uitvoering wordt het verschil gemaakt. Daar waar plannen werkelijkheid worden.
