Over schijnzelfstandigheid, regels en interpretatie
Wie de afgelopen tien jaar met een half oog het arbeidsrecht én het betaald voetbal heeft gevolgd, begrijpt de dubbele bodem in deze vraag. Eerst was er de VAR: de Verklaring Arbeidsrelatie, afgeschaft in 2016 omdat die te star was. Toen kwam de Wet DBA, die juist te vaag bleek. In datzelfde jaar 2016 werd heel ergens anders juist een VAR geïntroduceerd: de videoscheidsrechter in het voetbal. En terwijl de Belastingdienst sindsdien vooral heeft toegekeken omdat er veel onduidelijkheid was over de criteria en de uitvoering van de wet, greep de VAR op de voetbalvelden wekelijks met veel gretigheid in. Ironisch genoeg bleek díe op het veld toch óók niet altijd helderheid te brengen.
De VBAR als nieuwe spelregel
Nu staat de VBAR voor de deur, de vermoedelijke opvolger van de Wet DBA. Op 3 april vergaderde de commissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid met minister Eddy van Hijum over de nieuwe wet, rekening houdend met de laatste uitspraken van de Hoge Raad in de zaak Uber/FNV en de veranderingen voor ZZP’ers in 2026. En opnieuw blijft de vraag: wie is nou écht zelfstandig en wie is in feite gewoon werknemer? Het lijkt zo zwart-wit als buitenspel, maar net als in het voetbal: de praktijk zit vol grijstinten, interpretaties en context.
Voorlopig nog zonder rode kaart
Vanaf 2025 wordt er weer gehandhaafd, maar nog even met fluwelen handschoen. Geen boetes, wel waarschuwingen. Pas in 2026 wordt het menens. Dan moet de nieuwe wet en komen en de Belastingdienst echt gaan optreden tegen schijnzelfstandigheid. Maar hoe? Waar trek je de lijn? Gaan we straks per geval terugkijken met videobeelden—of liever gezegd: loonstroken, opdrachten en overeenkomsten?
Een luchtige vergelijking met een serieuze kern
De vergelijking met de VAR is misschien luchtig bedoeld, maar raakt wel degelijk een serieuze kern. In het voetbal kan zelfs met camera’s en herhalingen het oordeel nog verschillen. Wat zegt dat over iets complex als (arbeids)relaties, waar het vaak gaat om intentie, context en onderhandeling?
Interpretatie blijft een spel
De VBAR zal moeten werken met criteria, modellen en controles, maar de roep om duidelijkheid zal blijven. Net als de discussie over interpretatie. Misschien hebben we straks inderdaad een soort arbiter nodig, die per geval de beelden terugspoelt en oordeelt: zelfstandig of schijn?
Tot die tijd mogen opdrachtgevers én zzp’ers hopen op een betere ‘zachte landing’ dan de VAR bij hands in de 16 meter. Want net als op het veld wil je als professional vooraf duidelijkheid, geen eeuwige herhaling in slow motion en een mannetje in Zeist, Den Haag of Brussel die achteraf roet in het eten gooit.
Meer weten?
Bekijk ook de samenvatting van de Kamervergadering op 3 april over de VBAR en de veranderingen voor zzp’ers:
> Veranderingen voor zzp’ers – Tweede Kamer
Xpert Insights
door Koen Biemans, directeur OrangeX
koen.biemans@orangex.nl
Connect op Linkedin
